Oscilloscope คนจน

นาย nattster อยากมี oscilloscope ใช้ในงานอดิเรกเล็กๆ ครั้นจะซื้อมาใช้ก็เปลืองเว่อร์ จะไปยืมใช้ที่ lab ที่มหาลัยก็ไกลบ้าน มองเห็นคอมฯ ที่วางอยู่ตรงหน้า เห็น jack 3.5mm บน sound card สำหรับ microphone และ line-in ยังว่างอยู่ ก็เลยจับมันมารับ voltage จากวงจร (แทนที่จะเป็น voltage จาก microphone แทน) ได้ oscilloscope ถูกๆ (แต่วัดได้แค่ความถี่น้อยๆ ตามบล็อกนี้ครับ) ใครขี้เกียจอ่านจะข้าม เท้าความ “งานอดิแรก” ไปเลยก็ได้ครับ

งานอดิเรกที่ต้องใช้ oscilloscope (ยังไม่พูดถึง Oscilloscope คนจน นะ)

ช่วงวันหยุดเสาร์อาทิตย์ที่ผ่านๆ มาหลายๆ สัปดาห์ได้นั่งประกอบวงจร IR Repeater (วงจรซ้ำสัญญาณ infrared) มันคืออะไร? ลองนึกดูครับ สมมติว่าที่บ้านติด true vision ไว้ชั้นสอง มีทีวีสองเครื่อง (ชั้นล่างกับชั้นบน) เราก็ต่อให้ดู true vision ได้ทั้งสองเครื่อง ทีนี้เวลาอยู่ชั้นล่างเปิดดู true vision แล้วอยากเปลี่ยนช่อง เราก็ต้องวิ่งขึ้นไปชั้นบน จิ้มรีโมทเปลี่ยนช่อง แล้วก็กลับมาดูต่อ… (เหนื่อยแฮะ)

เจ้า IR Repeater เนี่ยจะทำหน้าที่ซ้ำสัญญาณ infrared จากที่นึงไปอีกที่นึงให้เรา (ในที่นี้คือ ชั้นหนึ่ง ไปที่ชั้นสอง) ทำให้เราไม่ต้องวิ่งขึ้นไปเปลี่ยนช่องอีกแล้ว

หลังจากที่ค้นแบบวงจร (schematics) บนเน็ต ก็เจอแบบวงจรที่ดูเข้าท่าๆ อันนึงที่เว็บนี้ นั่งดูไปดูมา โอ้… วงจรนี้ใช้ไอซีถอดคลื่นพาหะออกจากข้อมูลที่ส่งจริงๆ (ข้อมูลในที่นี้ เช่น “ปิดเครื่อง”, “เปลี่ยนช่อง 1″, “เพิ่มเสียง” ฯลฯ) แล้วซ้ำสัญญาณโดยสร้างคลื่นพาหะผสมกับข้อมูลอีกรอบ ออกไป

ปัญหาอยู่ที่ว่า… รีโมทแต่ละยี่ห้อก็ใช้ความถี่คลื่นพาหะไม่เท่ากัน (บ้างก็ 35, 40, 50 KHz) อ่านๆ ในเว็บเขาบอกว่ารีโมทของเขาใช้ความถี่ 56 KHz … ผมก็เลยประกอบวงจรตามๆ เขาไป… เอามาทดสอบ… แงว ไม่เวิร์คแฮะ งั้นเปลี่ยนๆ ลอง 40 KHz อ้าว… ใช้ได้แล้ว! แต่ว่ามันผีเข้าผีออก ยังไงไม่รู้ กดแล้วติดบ้างไม่ติดบ้าง ทีนี้ผมก็เลิกมั่วแล้วครับ คิดว่าคงต้องหาสาเหตุที่แท้จริงว่าทำไมไม่เวิร์ค (oscillo)scope มาเช็คแล้ว ว่ามันความถี่เท่าไหร่กันแน่

Oscilloscope คนจน

ถ้าจะต้องซื้อ scope เพื่อมาใช้ในงานอดิเรกเล็กๆ แบบนี้เปลืองตายเลย แต่มันจำเป็นนี่นา… งั้นหาทางออกอื่น ผมก็นึกถึง microphone, line-in ของ sound card ของคอมพิวเตอร์ที่วางอยู่ตรงหน้า… ว้าวๆ น่าจะใช้ได้แหละ

ไปค้นอีกรอบ ก็เจอว่ามีคนเอา sound card มาทำเป็น scope จริงๆ งั้น.. เริ่มทำ probe ไว้จิ้มๆ ดีกว่า ผมคุ้ยหาสายที่มีหัว 3.5 mm จากกองขยะ (เอ้ย..กองอุปกรณ์เก่าๆ) แล้วก็ resistor อีก 2 ตัวทำเป็น voltage divider เพื่อป้องกัน sound card พังเพราะไฟเกิน (เขาบอกว่า voltage สูงสุดสำหรับ line-in แค่ 1 volt ก็พอแล้ว)

ทีนี้ได้หัว probe ละ เอาสายจิ้มคอมฯ แล้ว probe มาต่อกับวงจรทดสอบของผม (ในที่นี้เป็นวงจรเล็กๆ ที่ต่อกับ IR transistor เพื่อรับสัญญาณ infrared)  เปิดโปรแกรม Audacity ขึ้นมาอัดเสียงจาก line-in แล้วก็จิ้มๆ รีโมทก็ได้คลื่นออกมาตามภาพ

และถ้าผมจะวัดความถี่สัญญาณพาหะ ก็ต้องจับเวลาให้ได้ถูกต้อง.. แต่ใน audacity ผมวัดเวลาได้ไม่ค่อยถนัด เลยไปค้นอีก ก็เจอ

โปรแกรมเจ๋งๆ อย่าง Soundcard Oscilloscope เขาแจกโปรแกรมให้ใช้เพื่อ non-commercial ได้… ก็โหลดมาลง (25 mb แหนะ) แล้วลองทดสอบดู หู.. เจ๋งดีอ่ะ มีทั้งโหมดปกติ และโหมด XY แถมยังมี trigger, cursor ด้วย

แต่ก็นั่งๆ คิด อืมคลื่นที่เราจะวัดมันน่าจะอยู่ในช่วง 30-50 KHz แต่ว่า Sampling rate ของ soundcard อยู่ที่ ~44.1KHz แงว… พอเราวัดแล้วมันก็ไม่เกิน 1KHz ซักที งั้นก็มีสิทธิที่เราจะไม่ได้เห็นสัญญาณจริงๆ น่ะสิ  – -” แหง่ะ…. งั้นแปลว่าเราคงต้องไปหา scope จริงๆ แล้วหละ… เอาเป็นว่าถ้าวันหลังมีวงจรที่ความถี่ต่ำๆ หน่อยคงจะเอามาใช้กับ sound card และโปรแกรมนี้ได้ละกัน

ปล. เอ blog เขียนโปรแกรม กลายเป็นอะไรแล้วก็ไม่รู้ อิๆ… จะมีคนอ่านมั้ยน๊า…